Ο νόμος 5221/2025, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, επιφέρει ριζικές αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο. Οι νέες διατάξεις για τη δημοσίευση διαθηκών και το κληρονομητήριο θα ισχύσουν από την 1η Ιανουαρίου 2026.
Συνοπτικά, οι κυριότερες αλλαγές είναι οι εξής:
Α. Δημιουργείται το ηλεκτρονικό “Μητρώο Διαθηκών”
Καταρχάς, η δημοσίευση διαθηκών παύει να αποτελεί αρμοδιότητα των δικαστηρίων και μεταφέρεται πλέον στην αρμοδιότητα των συμβολαιογράφων. Ο συμβολαιογράφος που συνέταξε ή έλαβε γνώση της διαθήκης θα συντάσσει πρακτικό δημοσίευσης. Στο οποίο θα βεβαιώνει τα εξωτερικά ελαττώματά της, ενώ ύστερα θα το καταχωρίζει ηλεκτρονικά στο νέο “Μητρώο Διαθήκων”.
Σε αυτό θα καταχωρίζονται :
– όλες οι δημοσιευθείσες διαθήκες,
– τα στοιχεία κάθε διαθέτη, όπως Α.ΦΜ, ημερομηνία γέννησης, είδος διαθήκης, αριθμός πράξης,
– οι ιδιόγραφες, μυστικές και δημόσιες διαθήκες, αμέσως μόλις περιέλθουν στον συμβολαιογράφο ή τον πρόξενο.
Στην περίπτωση προξενικής αρχής, ο πρόξενος θα συντάσσει το πρακτικό δημοσίευσης και αντίγραφο θα αποστέλλεται υποχρεωτικά στο Μητρώο Διαθηκών. Επιπλέον, αντίγραφα διαθηκών που δημοσιεύονται στο εξωτερικό μπορούν να κατατίθενται σε ελληνικές προξενικές αρχές, υπό τον όρο ότι είναι επικυρωμένα από την αρμόδια αλλοδαπή αρχή και συνοδεύονται από επίσημη μετάφραση στην ελληνική γλώσσα από πιστοποιημένους μεταφραστές ή από δικηγόρο.
Β. Κήρυξη ιδιόγραφης διαθήκης ως κύριας
Με το νέο άρθρο 808Α ΚΠολΔ ρυθμίζεται η διαδικασία κήρυξης ιδιόγραφης διαθήκης ως κύριας. Η κήρυξη γίνεται με πράξη του συμβολαιογράφου που προέβη στη δημοσίευση, υπό την προϋπόθεση παρουσίας πληρεξούσιου δικηγόρου και δύο μαρτύρων που βεβαιώνουν τη γνησιότητα της γραφής και της υπογραφής του διαθέτη. Επιπλέον, όταν στην ιδιόγραφη διαθήκη αποκλειστικός κληρονόμος ορίζεται πρόσωπο που δεν είναι σύζυγος, σύντροφος σε σύμφωνο συμβίωσης ή συγγενής έως τετάρτου βαθμού, ο αιτών οφείλει να προσκομίσει γραφολογική πραγματογνωμοσύνη. Σε αυτή την περίπτωση, ο συμβολαιογράφος κοινοποιεί το πρακτικό της κήρυξης στο Δημόσιο εντός δέκα ημερών.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει και για τις διαθήκες που δημοσιεύθηκαν από προξενική αρχή. Σ’ αυτή την περίπτωση, αρμόδιος για την κήρυξη ως κύριας είναι συμβολαιογράφος που ορίζεται μέσω του Μητρώου Διαθηκών από κατάλογο μελών του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Εφετείων Αθηνών, Πειραιώς, Αιγαίου και Δωδεκανήσου.
Γ. Νέα Διαδικασία για την Έκδοση Κληρονομητηρίου
Το κληρονομητήριο εκδίδεται από 01-01-2026 από δικηγόρο της περιφέρειας του δικαστηρίου της κληρονομίας, εντός τριάντα (30) ημερών από την επομένη της ημέρας που ο τελευταίος ειδοποιείται από τη γραμματεία να παραλάβει την αίτηση και τα έγγραφα.
Η αίτηση που κατατίθεται στο δικαστήριο της κληρονομίας από τον κληρονόμο ή τον καταπιστευματοδόχο ή τον κληροδόχο ή τον εκτελεστή διαθήκης υπογράφεται από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αιτούντος και αναρτάται σε ειδικό χώρο του καταστήματος του δικαστηρίου για χρονικό διάστημα δέκα (10) ημερών.
Αν ασκηθεί παρέμβαση τρίτου, προσδιορίζεται δικάσιμος για τη συζήτησή της, προκειμένου να εκδοθεί απόφαση επ` αυτής. Η άσκηση της παρέμβασης αναστέλλει την έκδοση του πιστοποιητικού.
Το πιστοποιητικό (κληρονομητήριο)εκδίδεται από τον γραμματέα του δικαστηρίου στο οποίο κατατέθηκε η αίτηση και παραδίδεται σε αυτόν που αιτήθηκε την έκδοσή του με απόδειξη παραλαβής, η οποία φυλάσσεται στο αρχείο του δικαστηρίου. Αν την έκδοση του πιστοποιητικού διατάζει το δικαστήριο που δίκασε ύστερα από έφεση, το πιστοποιητικό εκδίδεται από τον γραμματέα του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, στον οποίο αποστέλλεται χωρίς υπαίτια καθυστέρηση αντίγραφο της απόφασης.
Κάθε απορριπτική πράξη του δικηγόρου επί αίτησης χορήγησης πιστοποιητικού, προσβάλλεται με ανακοπή, με αναλογική εφαρμογή της παρ. 5 του άρθρου 740, από οποιονδήποτε έχει έννομο συμφέρον εντός προθεσμίας είκοσι (20) ημερών από τη δημοσίευσή της, ενώπιον του δικαστηρίου της κληρονομίας.
Η απόφαση που διατάσσει την παροχή πιστοποιητικού προσβάλλεται με έφεση, εντός προθεσμίας είκοσι (20)ημερών από τη δημοσίευσή της. Η προθεσμία της έφεσης και η άσκησή της αναστέλλουν την ισχύ της απόφασης και την έκδοση του πιστοποιητικού. Η απόφαση που διατάζει την παροχή πιστοποιητικού δεν προσβάλλεται με αναψηλάφηση, αναίρεση ή τριτανακοπή.
Εάν αντιμετωπίζετε κάποιο κληρονομικό ζήτημα, μπορείτε να επικοινωνήσετε με το γραφείο μας στο τηλέφωνο 2310 535507 για να προγραμματίσουμε ένα ραντεβού.
