Οι πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις δημιουργούν νέες δυνατότητες για φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν ληξιπρόθεσμες οφειλές. Οι δύο βασικές επιλογές είναι πλέον ο διευρυμένος εξωδικαστικός μηχανισμός και η έκτακτη ρύθμιση έως 72 δόσεων για παλαιά χρέη προς το Δημόσιο και τους φορείς κοινωνικής ασφάλισης.
Πρόκειται, όμως, για δύο διαφορετικά εργαλεία. Δεν καλύπτουν τις ίδιες οφειλές, δεν έχουν τις ίδιες προϋποθέσεις και δεν προσφέρουν τα ίδια αποτελέσματα. Επομένως, η επιλογή πρέπει να γίνεται μετά από έλεγχο της συνολικής οικονομικής εικόνας του οφειλέτη.
Νέο όριο ένταξης στον εξωδικαστικό μηχανισμό
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι η μείωση του ελάχιστου ύψους των οφειλών που απαιτείται για την υποβολή αίτησης.
Από τις 26 Ιουλίου 2026, δυνατότητα προσφυγής στον εξωδικαστικό μηχανισμό θα έχουν οφειλέτες με συνολικά χρέη άνω των 5.000 ευρώ. Μέχρι σήμερα, το αντίστοιχο όριο ανερχόταν στις 10.000 ευρώ. Η αλλαγή διευρύνει ουσιαστικά το πεδίο εφαρμογής του μηχανισμού, ιδίως για μικρές επιχειρήσεις, ελεύθερους επαγγελματίες και ιδιώτες με χαμηλότερο συνολικό ύψος οφειλών.
Συνολική ρύθμιση χρεών με μία διαδικασία
Το βασικό πλεονέκτημα του εξωδικαστικού μηχανισμού είναι ότι μπορεί να αντιμετωπίσει συγκεντρωτικά τις οφειλές του αιτούντος προς διαφορετικές κατηγορίες πιστωτών.
Στη διαδικασία μπορούν να περιληφθούν χρέη προς:
- τράπεζες,
- εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων — servicers,
- ΑΑΔΕ,
- ΕΦΚΑ και ΚΕΑΟ.
Η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά και η πρόταση ρύθμισης διαμορφώνεται με βάση τα οικονομικά και περιουσιακά δεδομένα του οφειλέτη, το ύψος και το είδος των οφειλών, καθώς και τη δυνατότητα μακροχρόνιας εξυπηρέτησής τους.
Πόσες δόσεις μπορεί να προβλέπει ο εξωδικαστικός;
Η διάρκεια αποπληρωμής μπορεί να είναι σημαντικά μεγαλύτερη από εκείνη των συνήθων πάγιων ρυθμίσεων.
Ειδικότερα, ο μηχανισμός μπορεί να προβλέπει:
- έως 240 μηνιαίες δόσεις για οφειλές προς το Δημόσιο και τους φορείς κοινωνικής ασφάλισης,
- έως 420 μηνιαίες δόσεις για οφειλές προς τράπεζες και λοιπούς χρηματοδοτικούς φορείς, ανάλογα με το είδος της χρηματοδότησης και τα χαρακτηριστικά της υπόθεσης.
Ο μέγιστος αριθμός δόσεων δεν χορηγείται αυτομάτως σε κάθε περίπτωση. Η τελική διάρκεια εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα του αιτούντος και από τη βιωσιμότητα της προτεινόμενης ρύθμισης.
Μπορεί να υπάρξει διαγραφή οφειλής;
Η πρόταση του εξωδικαστικού μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να περιλαμβάνει μείωση:
- τόκων,
- προστίμων,
- προσαυξήσεων,
- ακόμη και μέρους της βασικής οφειλής.
Η διαγραφή δεν αποτελεί δεδομένο δικαίωμα κάθε αιτούντος. Υπολογίζεται με βάση το διαθέσιμο εισόδημα, την αξία της περιουσίας, τις εξασφαλίσεις των πιστωτών και το ποσό που εκτιμάται ότι μπορούν να ανακτήσουν σε περίπτωση αναγκαστικής εκτέλεσης.
Η παρουσίαση του εξωδικαστικού ως διαδικασίας που «κουρεύει πάντα τα χρέη» είναι παραπλανητική. Σε ορισμένες περιπτώσεις προκύπτει ουσιαστική διαγραφή. Σε άλλες, το βασικό όφελος περιορίζεται στη μεγάλη επιμήκυνση και στη μείωση της μηνιαίας επιβάρυνσης.
Τι προβλέπει η νέα ρύθμιση των 72 δόσεων;
Ο Ν. 5313/2026 εισάγει παράλληλα ειδική δυνατότητα ρύθμισης παλαιών οφειλών σε έως 72 μηνιαίες δόσεις.
Σε αντίθεση με τον εξωδικαστικό μηχανισμό, η συγκεκριμένη ρύθμιση αφορά αποκλειστικά οφειλές προς:
- τη φορολογική διοίκηση — ΑΑΔΕ,
- τον ΕΦΚΑ, το ΚΕΑΟ και τους λοιπούς φορείς κοινωνικής ασφάλισης.
Τραπεζικά δάνεια και απαιτήσεις που διαχειρίζονται servicers δεν μπορούν να ενταχθούν στη ρύθμιση των 72 δόσεων.
Προϋποθέσεις για οφειλές προς την ΑΑΔΕ
Στη ρύθμιση μπορούν να υπαχθούν βεβαιωμένες οφειλές οι οποίες είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2023.
Για την ένταξη απαιτείται, μεταξύ άλλων:
- οι συγκεκριμένες οφειλές να μην βρίσκονται σε άλλη ενεργή ρύθμιση κατά την ημερομηνία της αίτησης,
- εφόσον είχαν ενταχθεί παλαιότερα σε ρύθμιση, αυτή να είχε απολεσθεί έως τις 20 Απριλίου 2026,
- να έχουν υποβληθεί οι απαιτούμενες δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος,
- να μην παραμένουν άλλες αρρύθμιστες ληξιπρόθεσμες οφειλές,
- να μην υπάρχει αμετάκλητη καταδίκη για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία.
Η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Το ελάχιστο ποσό κάθε μηνιαίας δόσης είναι 30 ευρώ, ενώ η πρώτη δόση πρέπει να καταβληθεί μέσα σε τρεις εργάσιμες ημέρες από την υποβολή της αίτησης.
Προϋποθέσεις για οφειλές προς ΕΦΚΑ και ΚΕΑΟ
Για τις ασφαλιστικές οφειλές μπορούν να ενταχθούν χρέη που αφορούν χρονικές περιόδους έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2023.
Οι συγκεκριμένες οφειλές δεν πρέπει να βρίσκονταν σε ενεργή ρύθμιση στις 21 Απριλίου 2026 ούτε να έχουν ενταχθεί σε άλλη ρύθμιση μέχρι την ημερομηνία υποβολής της νέας αίτησης.
Οφειλές που αφορούν περιόδους από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά πρέπει να έχουν εξοφληθεί ή να τακτοποιηθούν παράλληλα μέσω της πάγιας ρύθμισης. Και στην περίπτωση αυτή, η αίτηση υποβάλλεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 και το ελάχιστο ποσό μηνιαίας δόσης ανέρχεται σε 30 ευρώ.
Εξωδικαστικός ή 72 δόσεις;
Δεν υπάρχει μία λύση που να είναι κατάλληλη για όλους. Η σωστή επιλογή εξαρτάται από το είδος των χρεών, το ύψος της μηνιαίας δόσης που μπορεί να καταβάλλεται και την ανάγκη συνολικότερης αναδιάρθρωσης.
Πότε μπορεί να είναι προτιμότερη η ρύθμιση των 72 δόσεων;
Η ρύθμιση των 72 δόσεων μπορεί να αποτελεί πιο απλή επιλογή όταν:
- οι οφειλές περιορίζονται αποκλειστικά σε ΑΑΔΕ ή ΕΦΚΑ,
- δεν υπάρχουν τραπεζικά δάνεια ή απαιτήσεις από servicers,
- ο οφειλέτης μπορεί να ανταποκριθεί στη δόση που θα προκύψει,
- δεν απαιτείται διαγραφή μέρους της οφειλής,
- πληρούνται οι ειδικές προϋποθέσεις του Ν. 5313/2026.
Πότε μπορεί να είναι καταλληλότερος ο εξωδικαστικός;
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός πρέπει να εξετάζεται σοβαρότερα όταν:
- υπάρχουν χρέη σε περισσότερους πιστωτές,
- συνυπάρχουν φορολογικές, ασφαλιστικές και τραπεζικές οφειλές,
- υπάρχουν δάνεια που έχουν μεταβιβαστεί ή διαχειρίζονται από servicers,
- απαιτείται μεγαλύτερη διάρκεια αποπληρωμής,
- η οικονομική δυνατότητα δεν επαρκεί για την εξυπηρέτηση της ρύθμισης των 72 δόσεων,
- είναι αναγκαία η εξέταση ενδεχόμενης μερικής διαγραφής.
Η επιλογή δεν πρέπει να γίνεται μόνο βάσει του αριθμού των δόσεων. Το κρίσιμο στοιχείο είναι η συνολική επιβάρυνση, το ύψος της μηνιαίας καταβολής και η δυνατότητα να διατηρηθεί η ρύθμιση για όλη τη διάρκειά της.
Γιατί απαιτείται έλεγχος πριν από την αίτηση;
Η υποβολή αίτησης χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένη επιλογή ή σε ρύθμιση που δεν είναι πραγματικά βιώσιμη.
Πριν από οποιαδήποτε ενέργεια πρέπει να εξετάζονται:
- το ακριβές ύψος και η προέλευση των οφειλών,
- οι υφιστάμενες ενεργές ρυθμίσεις,
- οι ληξιπρόθεσμες οφειλές που δεν μπορούν να ενταχθούν,
- τα εισοδήματα και η περιουσιακή κατάσταση,
- οι εμπράγματες εξασφαλίσεις,
- οι εκκρεμείς κατασχέσεις ή διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης,
- το πραγματικό ποσό που μπορεί να καταβάλλεται κάθε μήνα.
Η ένταξη σε μία ρύθμιση που φαίνεται αρχικά ευνοϊκή αλλά δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί είναι χειρότερη από τη μη ένταξη. Η απώλειά της μπορεί να επαναφέρει άμεσα το σύνολο των οφειλών, μαζί με τα προβλεπόμενα μέτρα είσπραξης.
Πώς μπορεί να σας υποστηρίξει το γραφείο μας
Το δικηγορικό μας γραφείο αναλαμβάνει τη συνολική νομική και οικονομική προετοιμασία της υπόθεσης, με στόχο να επιλεγεί η λύση που ανταποκρίνεται πραγματικά στα δεδομένα του οφειλέτη.
Οι υπηρεσίες μας περιλαμβάνουν:
- καταγραφή και έλεγχο του συνόλου των οφειλών,
- αξιολόγηση της δυνατότητας ένταξης στον εξωδικαστικό μηχανισμό ή στη ρύθμιση των 72 δόσεων,
- σύγκριση των διαθέσιμων επιλογών και της εκτιμώμενης μηνιαίας επιβάρυνσης,
- προετοιμασία και ηλεκτρονική υποβολή της αίτησης,
- έλεγχο της προτεινόμενης ρύθμισης πριν από την αποδοχή της,
- επικοινωνία και διαπραγμάτευση με τράπεζες, servicers και δημόσιους φορείς,
- νομική υποστήριξη έως την ολοκλήρωση της διαδικασίας.
Κάθε υπόθεση απαιτεί εξατομικευμένη εξέταση. Η ύπαρξη περισσότερων δόσεων δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μία ρύθμιση είναι συμφέρουσα, ούτε η δυνατότητα υποβολής αίτησης εγγυάται την αποδοχή ή τη διαγραφή της οφειλής.
Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη νομική ή οικονομική συμβουλή.
